Wat is een Wiva vat en is dat speciaal nodig, of verplicht in de zorg?

Een Wiva-vat is een stevige, afsluitbare kunststof container die speciaal is ontworpen voor het verzamelen van medisch afval dat risico’s met zich meebrengt. Denk aan materialen die besmet kunnen zijn met bloed of lichaamsvloeistoffen, maar ook aan scherpe voorwerpen zoals naalden.

Het Wiva-vat in de praktijk

Het vat is zo gemaakt dat het niet makkelijk lekt, niet zomaar open kan springen en bestand is tegen doorprikken. Dat is belangrijk, omdat zorgafval vaak niet alleen vies is, maar ook gevaarlijk kan zijn voor degene die ermee in aanraking komt. Het doel van zo’n vat is dus niet alleen opslag, maar vooral bescherming van zorgpersoneel, patiënten en iedereen die daarna met het afval in contact komt, zoals transporteurs en verwerkers.

De term “Wiva-vat” wordt in de praktijk veel gebruikt, maar het is eigenlijk meer een soortnaam geworden voor een bepaald type container. Het is niet zo dat de wet zegt dat je precies dat ene vat moet gebruiken.

• Wat de regels wel voorschrijven, is dat medisch risicohoudend afval op een veilige manier moet worden ingezameld, opgeslagen en afgevoerd.
• Dat betekent dat de verpakking waarin je het afval doet moet passen bij het risico van dat afval.
• Een alternatief voor een Wiva-vat is dus mogelijk, maar alleen als die oplossing dezelfde mate van veiligheid en geschiktheid biedt.

De keuzevrijheid zit dus niet in de vraag of je het “gewoon ergens in kunt doen”, maar in welke gecertificeerde oplossing je kiest. In de praktijk kom je daardoor vaak alsnog uit bij een Wiva-vat of iets dat daar sterk op lijkt. Dat komt omdat die vaten al ontworpen zijn om aan alle eisen te voldoen, waardoor zorginstellingen en zelfstandige zorgverleners er weinig risico mee lopen. Kies je iets anders, dan moet je zelf goed kunnen onderbouwen dat het net zo veilig is en voldoet aan de geldende normen. Dat is in de praktijk vaak lastiger dan gewoon een standaardoplossing gebruiken.

Veilig werken mbt zorg afval

Om veilig te werken met zorgafval gelden een aantal belangrijke principes. Allereerst moet het afval direct op de plek waar het ontstaat op de juiste manier worden gescheiden. Scherpe materialen mogen bijvoorbeeld nooit los in een zak of open bak terechtkomen, omdat dat direct risico geeft op prikincidenten. Daarom worden daar speciale, harde containers voor gebruikt die niet doorboord kunnen worden. Daarnaast moet besmet afval zodanig worden verpakt dat er geen lekkage kan optreden en dat er geen contact mogelijk is met de inhoud.

Juiste afsluiting

Ook het afsluiten van de container is belangrijk. Een vat moet goed dicht kunnen, zodat tijdens opslag en transport niets naar buiten kan komen. Daarbij speelt hygiëne een rol, maar ook veiligheid voor anderen. Verder moet duidelijk herkenbaar zijn wat voor soort afval het is, zodat iedereen in de keten weet hoe ermee omgegaan moet worden. Dat voorkomt dat iemand het per ongeluk als gewoon afval behandelt.

Afvoeren gebeurt door erkende verwerker

Tot slot moet het afval worden afgevoerd via een erkende verwerker. Het gaat dus niet alleen om de container zelf, maar om de hele keten van moment van weggooien tot uiteindelijke verwerking. Als ergens in die keten een zwakke plek zit, bijvoorbeeld door een ongeschikte verpakking, ontstaat er direct risico.

Samengevat komt het erop neer dat je niet verplicht bent om specifiek een Wiva-vat te gebruiken, maar je bent wel verplicht om een oplossing te gebruiken die hetzelfde niveau van veiligheid biedt. Omdat een Wiva-vat precies daarvoor ontworpen is, wordt het in de praktijk vaak de standaardkeuze. De vrijheid is er dus op papier, maar wordt in werkelijkheid begrensd door de eisen die aan veilig werken met zorgafval worden gesteld.